Genetics.uz
Image default
Tarjimai hol

Yevgeniy Sandov – “bodibilding otasi”

Yevgeniy Sandovning afsonaviy qomati kul’turizm sohasi barcha havaskorlar va professionallarga ma’lum bo’lsa kerak. Bu inson nafaqat XIX asr sportsmenlarining idealiga aylangan qomatga erishishga muvaffaq bo’lgan, balki zamonaviy og’ir atletikaning ilk namoyondasi ham edi. Sandov nomi bilan “bodibilding” atamasi, shuningdek, sport mahsulotlarini faol ishlab chiqarish va tarqatish boshlanishi ham bog’liq.

Tarjimai holi

Bo’lajak yulduz 1867 yil aprel oyining boshida tavallud topgan. Bolaning tug’ilgan joyi bugungi kunda Rossiya Kaliningradi deb nomlanuvchi Kenigsberg nemis shahri edi. Sportsmenning haqiqiy ismi Fridrix Vil’gel’m Myuller hisoblanadi.

Ma’lumki, bola aralash naslga ega oilada tug’ilgan. Otasining millati nemis, onasi esa rus edi. Ota-onasining ikkalasi ham yahudiy oilalarida tarbiyalangan, ammo ular lyuteranizmga e’tiqod qilishgan. Ba’zi ma’lumotlarga ko’ra, ular o’g’lining ruhoniy bo’lishini xohlashgan.

Tug’ilgan bola qobiliyatli va quvvatga to’la edi, lekin uning jismoniy ko’rsatkichlari unga berardi. Tengdoshlari orasida u ozg’in tana tuzilishi va hasta ko’rinishi bilan ajralib turar edi. Kichkina Fridrixning zaiflashgan organizmi yangi kasalliklarga osongina duch kelar edi va kasalliklar bilan kurashishda qiynalib qolardi.

Ota-onasi bolaning zaif salomatligidan xavotir olar edilar. Ulg’aygani sari kasalliklar kuchayib borganida, tez-tez issiq mamlakatlarga borishga qaror qilindi. Toza havo, iliq iqlim, dengizga yaqin joy – bularning barchasi sog’liq va kuchni tiklash uchun qulay sharoit yaratdi.

Yevgeniy Sandov – "bodibilding otasi"

Ta’til payti ota-o’g’il O’rta yer dengizi sohilida dam olish uchun Germaniyani tark etardi. Shunday qilib, bola ko’p vaqtini Italiyada o’tkazar edi va bu, haqiqatda, uning holatiga juda yaxshi ta’sir qildi. Biroq, sportsmen keyinchalik e’tirof etganidek, uning sog’lig’ini yaxshilanishiga dengizga chiqish va toza havo tabiyatli Italiya bag’ishlamagan edi.

O’rta yer dengizi mamlakati nafaqat qulay iqlimi, balki ulkan madaniy meros bilan ham tanilgan. Fridrix qulay fursat bo’lganida turli galereyalar va muzeylarga borar edi. Bu yerda u qadimiy va zamonaviy ustalarning asarlarini o’rganib, cheksiz vaqt qolib ketishi mumkin edi. Ayniqsa, haykallar va rasmlarda tasvirlangan inson tanasi bolakayni o’ziga tortar edi. Bo’lajak kul’turist italiyalik daholarning asarlaridan o’zgacha zavq olar edi. Bir kuni, navbatdagi safardan keyin uyga qaytib, u o’zining gavdasini Uyg’onish davrining mukammal namunalariga yaqinlashtirishga qaror qildi.

Endi Fridrix nafaqat Italiya muzeylariga tez-tez tashrif buyurishga harakat qilar edi, balki anatomiyani ham o’rganishga kirishadi. O’smirning qat’iyati va haykallarga bo’lgan kuchli qiziqishi tibbiyot sohasida o’z-o’zini tarbiyalashni boshlash uchun asos bo’lib xizmat qildi. Yigitchaning ta’limoti faqat birgina nazariya bilan chegaralanib qolmasdi. U o’z gavdasini mukammallikka yetishtirish maqsadida inson tanasi haqida hamma narsani bilishni xohlardi. O’quv adabiyotlarini o’qish muntazam jismoniy tarbiya bilan mustahkamlanardi. Sportsmenning qat’iyatli faoliyati natijasi uning sog’lig’ini mustahkamlanishi, shuningdek, jismoniy kuchning yuqori darajasiga erishish bo’ldi.

Kar’eraning boshlanishi

Yevgeniy Sandov – "bodibilding otasi"

O’sib ulg’aygach, yosh atlet Yevropa bo’ylab mustaqil sayohatga yo’l oladi. Ushbu qarorning sababi harbiy xizmatdan qochish bo’lgan edi. 1885 yilda bodibilder uydan chiqib, Amsterdamga yo’l oladi. O’zi bilan birga oz miqdorda pul bor edi, u bu pulni slot mashinalari bilan ikki barobar ko’paytirishga harakat qildi. Qizig’i shundaki, yosh yigitning richagni tortishdagi qo’l kuchi politsiya e’tiborini tortdi. Sportsmen vandalizm va mol-mulkka zarar yetkazganlikda gumon qilinib hibsga olingan, biroq ish politsiya xodimiga tushuntirishdan nariga o’tmadi.

Keyinchalik u sirk artisti bo’ldi. XIX asr uchun aql bovar qilmaydigan jismoniy kuch yigitga shuhrat qozonishga yordam berishi mumkin edi va u kurash bilan shug’ullana boshladi. Sirk arenasida chiqib, u raqiblarini osongina mag’lub qilar edi. Ayni paytda Fridrix o’ziga yangi taxallus o’ylab topadi. U rus onasi sharafiga “Yevgeniy Sandov” (inglizcha talaffuzda — Yujin Sendou) nomini oladi.

1887 yilda yigitcha Bryusselga kelib qoladi. Bu yerda u mahalliy sport zalini o’rganadi va uni shug’ullantirishga rozi bo’lgan “Professor Attila”— Lyudvig Durlaxer bilan tanishadi. Shogirdi yutuqlarini kuzatar ekan, murabbiy kul’turistga pahlavonlari ishtirok etadigan professional musobaqalarda ishtirok etish haqida o’ylashni taklif qiladi.

1889 yilda sportsmen Londonga jo’nab ketadi, u yerdagi ilk musobaqalarda g’olib chiqadi. U XIX asrning eng kuchli odamlari bilan bo’lib o’tgan musobaqalarda g’alaba qozonib, chempionlikni qo’lga kiritishga muvaffaq bo’ldi. G’alaba atrofdagilarning e’tiborini tortdi va xuddi shu sabab, sportsmen omma oldida mashhurlikka erishdi. London musobaqalari bilan buyuk og’ir atletikachining haqiqiy kar’erasi boshlandi.

Kul’turistning yutuqlari

Yevgeniy Sandov – "bodibilding otasi"

1880 yillarda Yevgeniy o’z davrining mashhur pahlavonlari bilan musobaqalarda ishtirok etadi. Yosh sportsmen Genri Makkanni, Frank Benkovskiyni, Charlz Sempsonni mag’lubiyatga uchratib, yuz yillikning eng kuchli odami maqomini tasdiqlaydi.

Londondagi nufuzli musobaqalardagi g’alaba keng jamoatchilik e’tiborini unga jalb qiladi. Atletni butun Buyuk Britaniya bo’ylab namoyishlar qilishga taklif etadilar. Kul’turistning shon-sharafi xalqaro miqyosga chiqib, uning nomini dunyoning barcha burchaklarida eshitish mumkin edi.

1894 yilda butun Yevropani mag’lub qilgach, Sandov Amerikaga yo’l oladi. Bu yerda u o’z tanasini, shuningdek, mashg’ulotlar tizimini takomillashtirishga qaratadi. AQShda o’tkazgan uch yili davomida kul’turist shaxsan o’zi yaratgan texnikani tasvirlaydigan va keyinchalik Amerika hududiga tarqalgan “Jismoniy trening tizimi” nomli nashr ilk bosma nashrini ishlab chiqadi va savdoga qo’yadi. Sportsmen sayyoradagi eng kuchli odam nomini rasman o’z nomiga biriktiradi.

1897 yilda Yevgeniy AQSh hududini tark etib, Buyuk Britaniyaga yo’l oladi. Bu yerda oddiy aholi o’rtasida sportni ommalashtirish jarayonini davom ettiradi. XIX asrning oxiriga kelib, og’ir atletikachi o’z biznesining egasi bo’ladi. U uni Amerikada bo’lganidayoq tashkil etgan va endi Angliyada bu biznesni faol ravishda targ’ib qila boshlagan edi. Sportsmen nafaqat mashg’ulotlar tizimlarini yozish bilan shug’ullandi, balki trenajyorlar ishlab chiqarishni ham yo’lga qo’yadi. Shunday qilib, inglizlarda prujinali gantellar va espanderlarni osongina sotib olish imkoniyatiga paydo bo’ladi.

Sandov yoshlar sport ilmlarini o’rganishlari mumkin bo’lgan maxsus jismoniy madaniyat institutlarini ochish tashabbuskori bo’lib chiqadi. Mashg’ulotlar, jumladan, taniqli bodibilder tomonidan berilgan qo’llanmalar bo’yicha o’tkazilar edi. Bundan tashqari, uning sa’y-harakatlari tufayli inglizlar ilk marta mashg’ulot zallarini ko’rdilar. Ular zamonaviy zallarning soddalashtirilgan ko’rinishida edi, lekin bu yerda maxsus mo’ljallangan trenajyorlar va uskunalar yordamida sport bilan shug’ullanish mumkin edi.

Yevgeniy Sandov – "bodibilding otasi"

1900 yilda og’ir atletikachilarda bodibilderlar uchun shou sahnasida bir-birlari bilan musobaqalashish imkoniyati paydo bo’ldi. Yevgeniy tomonidan Qirollik oilasining yordami bilan tashkil etilgan “Buyuk raqobat” sport muxlislarining e’tiborini tortdi va 56 bodibilderni bir sahnada to’pladi. Dunyodagi birinchi bodibilding musobaqasi g’olibi Vil’yam Myurrey edi, unga mukofoti mashhur sportsmen shaxsan topshiradi. Mukofot Frederik Pomeraning mualliflik bronza haykalchasi bo’lib, unda boshini ustida shtanga ko’tarib turgan tanlovning tashkilotchisi tasvirlangan edi.

1904 yilda Sandov o’zining biografiyasidagi ahamiyatga ega — “Bodibilding: harakatdagi odam” nomli ikkinchi muhim kitobni nashrdan chiqardi, unda organizmni yaxshilash va uni muvofiq shaklda saqlash bo’yicha bir qator tavsiyalarni o’z ichiga olgan edi. Bodibilder tomonidan yaratilgan tizim haqida butun dunyo kelgusi yilda muallif turnega chiqqanida bilib oldi. Uning sport turmush tarzini ommaviy ravishda targ’ib qilishdan iborat maqsadi amalga oshgan edi.

1911 yilda sportsmenning hayotida yana bir muhim o’zgarish yuz berdi. Uning buyukligi Georg V qiroli tomonidan e’tiborga olinib, sportsmenni shaxsiy instruktori bo’lishga taklif qildi. O’sha paytdayoq, Yevgeniyga anatomiya sohasidagi ulkan hajmdagi bilimlari va sport hayotidagi muvaffaqiyatlar uchun jismoniy rivojlanish professori faxriy unvoni berilgan edi. Bir yil o’tgach, u “Kuch va salomatlik” nomli kitobini bosib chiqaradi. Keyinchalik sport muxlislari orasida mashhurlikka erishgan “Hayot – bu harakat” nashri chiqariladi.

Shaxsiy hayoti

Yevgeniy Sandov – "bodibilding otasi"

1896 yilda taqdir bodibilderni Blansh Bruks ismli ayol bilan uchrashtirdi. Biroq, nikoh baxtli bo’lib chiqmadi. Tez orada sportsmen va uning xotini o’rtasidagi o’zaro munosabatlar yomonlashdi.

Ma’lumki, sportsmenning ikkita qizi bor edi. Ularning ismlari Helen va Lorreyn.

Bodibilderning o’limi va qabri

Yevgeniy Sandov – "bodibilding otasi"

1925 yilda Sandov avtomobilda ketayotib, yo’ldan chiqib ketadi yo’l chetidagi ariqqa tushib ketadi. Mashinani itarishga harakat qiladi, boshqa bir inson yordamisiz uni bir qo’li bilan tortib oladi. Biroq, u kuchni to’gri hisobga olmaydi va miyaga qon quyilishiga sabab bo’ladi. Kul’turizm afsonasining hayotini saqlab qolishning iloji bo’lmadi.

Sportsmen “Putney Vale Cemetery” qabristoniga dafn etilgan. Xotini qabr toshi o’rnatishdan bosh tortdi va qabr ko’zga tashlanmaydigan joydan qazildi. Faqat 2001 yilga kelib, bodibilderning muxlisi Tomas Menli sabab, uning dafn etilgan joyi ustida hayot yillari va “Bodibildingning otasi” yozuvli qora marmar yodgorligi paydo bo’ldi. 2008 yilda afsonaning evarasi uni mozor toshi bilan almashtirdi, u yerda faqat sportsmenning familiyasi, tug’ilgan va o’limi sanasi qoldi.

Mashg’ulotlar va antropometrik ma’lumotlar

Yevgeniy Sandov – "bodibilding otasi"

Yevgeniy Sandovning mashg’ulotlar tizimi gantellar bilan mashq qilishga asoslangan. Bugungi kunda u ideal qomatga erishishga intilayotgan ko’plab endi boshlagan sportsmenlar tomonidan keng foydalaniladi. Tizim gantellarning vazni va takroriy sonini bosqichma-bosqich oshirib borishdan iborat. 12 takrorlash va 2 kilogrammli snaryadlar bilan boshlash tavsiya qilinadi. Har olti oyda gantellarning vazni 1 kilogrammga, takrorlashlar soni esa har 6 treningda 3taga oshirilishi kerak.

Atlet tomonidan tavsiya etilgan mashqlar orasida quyidagilarni aytib o’tish joiz:

  • og’irliklarni va gantellarni galma-gal ko’tarib tushirish;
  • otjimaniya;
  • shtangani turli ushlashlar bilan bitsepslarga ko’tarish;
  • polgacha engashish;
  • qo’l-oyoqlarni turli holatlarda bukish.

Sportsmenning antropometrik belgilari quyidagicha edi:

Yevgeniy Sandov – "bodibilding otasi"
  • ko’krak – 122 sm;
  • bitseps – 45 sm;
  • bel – 80 sm;
  • boldir – 42 sm;
  • bo’yin – 45 sm;
  • son – 66 sm.

Sportsmen 174 sm bo’y bilan 92 kg vaznga ega edi.

Ovqatlanish

Yevgeniy Sandov – "bodibilding otasi"

Mashhur kul’turist bugungi kunda tanani yaxshilash va sog’lig’ini saqlab qolish imkonini beruvchi ratsional ovqatlanishning asoschisi sanaladi. Sportsmen tufayli odamlar kunni suli yormasi bilan boshlashni o’rgandilar, ratsionga ko’plab sabzavot va mevalarni qo’shdilar. Go’sht va baliqni sportsmen ochiq olovda qovurishni afzal ko’rar edi.

To’g’ri ovqatlanish, Sandov fikriga ko’ra, minimal darajada qayta ishlangan butun oziq-ovqat mahsulotlarini o’z ichiga oladi. Bodibilder qahva va choy ichishdan, shuningdek kuchli spirtli ichimliklardan bosh tortgan.

Yevgeniy Sandov nafaqat “bodibilding” atamasini odat tusiga kiritgan edi, balki sport turmush tarzini maksimal darajada kengaytirishga harakat qilgan. Uning metodikasi va trenajyorlari zamonaviy kul’turizm asosi bo’lib xizmat qildi.

Buni ham o’qing

“Yirtqich” laqabli Kay Grin

Genetics

“Osiyo Arnoldi” laqabli Chul Sun

Genetics

Aleksiya Klark – Instagramdagi “Mashg’ulotlar qirolichasi”

Genetics

Bolgariyalik Apollon – Lazar Angelov

Genetics

Martin Ford – eng yirik bodibilderlardan biri

Genetics

Dorian Yats – olti karra “Mister Olympia” unvoni sovrindori

Genetics

Saytdan foydalanishni davom ettirish orqali, siz Konfidensiallik siyosatiga mos ravishda cookie-fayl va boshqa ma’lumotlarning to’planilishi va foydalanilishiga o’z roziligingizni bildirasiz. Roziman Batafsil