Genetics.uz
Image default
Farmakologiya

Prolaktin – ayol gormonining tabiati va uning inson o’sish gormoni bilan aloqasi

Prolaktin, birinchi navbatda, laktatsiya davrida asosiy rol o’ynaydigan va reproduktiv jarayonning muvaffaqiyatli kechishi uchun katta ahamiyatga ega bo’lgan ayollar gormonidir. Biroq, gormonning muhim ta’siri erkaklar va homilador bo’lmagan ayollarda ham aniqlangan. Shunga qaramay, prolaktin “onalik gormoni” deb ataladi. Prolaktin juda qiziqarli evolyutsion kelib chiqishga va organizmdagi boshqa gormonlar bilan g’ayrioddiy munosabatlariga ega. Ma’lumki, prolaktin gipofiz bezining old qismida ishlab chiqariladi va gipofiz gormoni hisoblanadi. Umuman olganda, Somatotropin deb ataladigan IO’G (inson o’sish gormoni) ham gipofiz gormonlaridan biri bo’lib, xususan, ular orasida eng mashhuri hisoblanadi. IO’G – bu organizmdagi o’sishni rag’batlantirish uchun mas’ul bo’lgan gormon hisoblanadi, prolaktin esa sut bezlarining o’sishiga yo’naltirilgan rag’batlantiruvchi ta’sir ko’rsatadigan o’sish gormonidir. Shuni ta’kidlash kerakki, IO’G va prolaktin bir qator protein birikmalarini o’z ichiga olgan Somatotropin oilasiga tegishli. Ushbu oila quyidagilarni o’z ichiga oladi: IO’G, prolaktin, xoriomammotropin (laktogen), proliferin va ushbu organizmlarga bog’liq boshqa gormonlar. Bularning barchasi gipofiz gormonlari hisoblanadi, ularning barchasi o’sish bilan bog’liq bo’lib, tananing turli to’qimalarida u yoki bu o’sishni rag’batlantiruvchi faollikka ta’sir ko’rsatadi. Bu juda ko’p peptidlar va IO’G sekretsiyasini rag’batlantiradigan vositalar nafaqat o’sish gormoni, balki prolaktin darajasini ham oshirishi mumkinligi haqida eng aniq ifodasi bo’lishi mumkin.

Xususan, IO’G va prolaktin evolyutsion gomologik bo’lgan tuzilishi va amino kislotalar ketma – ketligiga juda o’xshash gormonlar sanaladi. Bu ular umurtqali hayvonlarning evolyutsiyasining dastlabki bosqichida paydo bo’lgan eng qadimgi molekulalardan kelib chiqqanligini ko’rsatadi. 1928 yilda ikki tadqiqotchi (Stricker va Grueter) gipofiz bezi ekstrakti quyonning tanasiga kiritilishi sut sekretsiyasini rag’batlantirishini aniqladilar. Shunga qaramay, sut bezlarining o’sishi va sut sekretsiyasini rag’batlantirish turli gormonlar o’zaro ta’sirini talab qiluvchi juda murakkab jarayonlar ekanligini hisobga olish zarur. Ushbu gormonlarga: estrogen, prolaktin, insulin, glyukokortikoidlar, IO’G, platsental laktogen, relaksin va progesteron kiradi. Prolaktin sut bezlarining alveolyar sekretor hujayralarining plazmalemma retseptorlariga ta’sir qilib, laktatsiya jarayoniga yordam beradi. Odatda, laktatsiya boshlanishiga parallel ravishda prolaktinga nisbatan retseptorlarning ko’payishi kuzatiladi, bu odatda prolaktin zardob darajasining keskin oshishi bilan bir vaqtda paydo bo’ladi. Estradiol (E2) aslida prolaktinga nisbatan ushbu retseptorlar sonini oshirish uchun xizmat qiladi, progesteron esa bu jarayonni bostirish orqali teskari ta’sir qiladi, prolaktin esa o’z retseptorlariga nisbatan ijobiy tartibga soluvchi rolni bajaradi. Sut sekretsiyasi jarayoni va bu jarayonga olib keladigan sabablar tobora murakkablashib borayotgan bo’lsa-da (ko’p sonli gormonlar va o’ziga xos hujayra faoliyati bilan bog’liq), yuqorida tavsiflangan mexanizmlar laktatsiya bo’yicha gormonal ta’sirning markaziy yadrosiligicha qolmoqda. Agar barcha gormonal omillar o’zaro to’g’ri ta’sirga kirishsa, genetik omillar insonning ginekomastiyasi va/yoki laktatsiya rivojlanishiga moyilligiga ta’sir qilishi mumkin.

Yana bir tafsilot: estrogen, gipofiz bezining oldingi qismida prolaktin sekretsiyasini rag’batlantiradi, bu esa prolaktin laktotroflari tomonidan gipofiz bezining ishlab chiqarilishi homiladorlik davrida sezilarli darajada oshib borishi va bu gormonning zardob darajasini sezilarli darajada oshiradi. Estrogen infuziyasi prolaktin genining transkripsiyasiga bevosita ta’sir qilish orqali prolaktin sintezini rag’batlantiradi.

Erkaklarda prolaktinning roli, ta’siri va zararli reaksiyasi

Prolaktin – ayol gormonining tabiati va uning inson o'sish gormoni bilan aloqasi

Prolaktin laktatsiya jarayonida muhim rol o’ynashi haqida ma’lumotdan tashqari, bu gormon testikulyar funksiyaga ta’sir qilishi mumkinligi haqida ko’plab dalillar mavjud. Misol uchun, kalamushlarda prolaktin gipofiz bezining sekretsiyasini ingibatsiya qilishda testikulyar LG (lyuteinizinlovchi gormon) retseptorlari sonining keskin pasayishiga olib keladi, bu esa prolaktin retseptorlarining LG ga nisbatan retseptorlar proliferatsiyasida muhim rol o’ynaydi. Biroq, bu, ehtimol, yomon bo’lgan holat: juda ko’p va juda kam bo’lishi mumkin, chunki tajriba prolaktinning ortiqcha gipogonadizmga olib kelishini ko’rsatdi. Bundan tashqari, prolaktin LG uchun retseptorlar sonini ko’paytirish orqali zaif gonadotropik ta’sirga egaligi aniqlangan bo’lsa-da, u GnRG (gonadotropin-relizing gormoni) sekretsiyasini to’sib qo’yadi.

Erkaklarda prolaktinning eng qiziqarli ta’siri bu – jinsiy istak va erkak orgazmiga ta’sir qilishi tadqiqotlar davomida qayd etilgan. Prolaktinning erkak orgazmi va refrakter davrga qanchalik sezilarli ta’sir ko’rsatishi hali to’liq aniqlanmagan. Erkak orgazmidan keyin prolaktin darajalari sezilarli darajada o’sib borishi aniqlangan, bu jinsiy faoliyat va orgazmdan (erkaklar va ayollar) keyin refrakter davrning paydo bo’lishiga yordam beradi. Ushbu ma’lumotlar, orgazmdan keyin erkaklarda prolaktin jinsiy qo’zg’alish va jinsiy xulq-atvorni nazorat qilish uchun Markaziy asab tizimiga (MAT) signallarni yo’naltirish orqali manfiy teskari aloqa tamoyiliga amal qilishi haqida dalolat beradi. Shunday qilib, prolaktinga nisbatan antagonistik xususiyatlarga ega gormonlar/molekulalar sonini ko’paytirish orqali refrakter davrni sezilarli darajada kamaytirish va erkak orgazmining intensivligini oshirish mumkinligi aniqlandi. Va aksincha, prolaktin darajasida surunkali va sezilarli o’sish jinsiy xulq-atvorni, istakni va hatto orgazmga (anorgazmiyaga) erishish qobiliyatini yo’qotilishiga olib keladi.

Albatta, prolaktin kabi gormonlardan, erkaklarda haddan tashqari ko’paygan bo’lsa, gormonning eng ko’p kuzatiladigan zararli ta’siri – ko’krak laktatsiyasi kuzatilishi mumkin. Bu reaktsiya farzandli bo’lgandan keyin ayollarda kuzatiladigan oddiy laktatsiya kabi bo’lmaydi: erkaklarda sekretsiya miqdori ko’pincha ahamiyatsiz yoki mo’tadil bo’lib, suyuqlikning rangi odatda oq emas, balki shaffofdir. Bundan tashqari, laktatsiya ko’p hollarda bosim, siqish yoki boshqa harakatlar kabi jismoniy stimullarning ta’siri ostida yuzaga keladi. Nisbatan og’ir ko’rinishlarida ko’krak uchining shishishi/o’sishi, areola va ko’krak qafasidan tashkil topgan, “uchli” shaklga ega bo’ladi. Bu odatda ko’krak sohasidagi bez to’qimalarning gipertrofiyasi bilan ajralib turadigan odatiy ginekomastiyaga olib kelmasa-da, haqiqiy ginekomastiyaning rivojlanishi ehtimoli mavjud bo’ladi (yuqorida aytib o’tilgan estrogenning bo’y o’sishi va ko’krak bezi shakllanishi, shuningdek, laktatsiya uchun muhimligini hisobga olgan holda).

Prolaktinning me’yoriy fiziologik ko’rsatkichlari

Organizm tomonidan ishlab chiqarilgan har qanday gormonlar kabi prolaktin hayotiy biologik faol birikma bo’lgani sabab, u uchun ideal qiymat oralig’i mavjud. Prolaktin darajasi juda yuqori bo’lmagani kabi, u juda pasayib ketmasligi ham kerak. Quyida qon tahlil indikatorning mos yozuvlar qiymatlari keltirilgan.

Umuman olganda, erkaklarda prolaktin miqdori 5-15 mkg/l oralig’ida bo’lishi kerak. Homilador bo’lmagan ayollarda fiziologik ko’rsatkichlar 5-25 mkg/l ga teng bo’ladi va homilador ayollarda me’yoriy oraliq 35-385,5 mkg/lni tashkil qiladi.

Buni ham o’qing

Testosteron enantat – uzoq muddatli ta’sirga ega anabolik steroid

Genetics

Anabolik steroidlar turlari

Genetics

Kursdan keyingi terapiya (KKT) – protokollari haqida asosiy ma’lumotlar va sxemalar

Genetics

Parabolan – Trenbolonning savdo brendi

Genetics

Anabolik steroid va IO’Gdan foydalanilganda, qorin shishishining sabablari – doktor Jorj Tuliatosning fikri

Genetics

Dianabol (Metandrostenolon) – preparat haqida tarixiy va umumiy ma’lumot

Genetics

4 Izoh

Akbar April 28, 2020 - 18:08

Menda ko’krak bezi paydo bólgan edi uchliroq..men 3 yildan beri trenirovka qilib kelaman.sport ozuqalari ham istemol qilaman.vaqtinchalik bodybuildingni va sport ozuqalarini istemol qilishni toxtatgandim bez asta asta qaytishni boshladi..sovolim shuki sport ozuqalari geynirlar aminolar bcaalar uylanmagan bolalar uchun uylanganlar uchun ham qanday ziyonlari bor…javobingizni kutaman.

Javob berish
Admin April 29, 2020 - 14:14

Assalomu alaykum, biz siz haqingizda yetarli ma’lumotga ega emasmiz, lekin erkaklarda ko’krak bezining kattalashishi, estrogen ya’ni ayollarga hos jinsiy gormon darajasining oshishi hisobiga bo’lishi mumkin.

Bunday holat sababchilari turli bo’lishi mumkin. Masalan, o’smirlarda Testosteronni estrogenga konvertatsiyasining yuqoriligi tufayli bo’ladi. Lekin bu postpubertat davrida, o’zi o’tib ketadi.

Androgen gormonlaridan foydalanmasdan trenirovka qilinganda, ko’krak bezlarini shishi bilan to’g’ridan to’g’ri bog’liqlik yo’q. Balki bu bir qator sabablar va holatdan kelib chiqadigan stress oqibatida Prolaktin gormoni ishlab chiqarilishi buzilganidan bo’lishi mumkin.

Sport qo’shimchalaridan foydalanilganda, ular gormonlarga HECH QANDAY salbiy ta’sir ko’rsatmaydi. Lekin savdoda original bo’lmagan mahsulotlar ham uchrab turishi, bunday original bo’lmagan sport ozuqalari tarkibida gormonal preparat oz miqdordagi dozasi bo’lishi mumkin.

Siz retsidiv ya‘ni takrorlanish havfini tekshirish va bilish uchun ALBATTA jinsiy gormonlarni tekshirishga qon topshiring.

Javob berish
Muhammad August 25, 2020 - 17:33

Assalomu alaykum. Man analiz topshirdim prolaktin miqdori 8.33 chiqdi. Analiz javobida norma 54 da 340 gacha kirsatilgan. Erkak kishida bu qanday xolat hisoblanadi?

Javob berish
Gulmira October 12, 2020 - 09:01

Assalomu alekum yaxshimisiz manda qalqonsimon bez bor tashqisi kokragim kichkina estrogen qabul qilsam buladimi aptekadan nma deb murojat qilaman

Javob berish

Saytdan foydalanishni davom ettirish orqali, siz Konfidensiallik siyosatiga mos ravishda cookie-fayl va boshqa ma’lumotlarning to’planilishi va foydalanilishiga o’z roziligingizni bildirasiz. Roziman Batafsil